Gieten en gietvormen

 

1. Gietmal

Straten, muren, tunnelingangen, enz. zijn in allerlei maten en uitvoering bij de modelbouwwinkel verkrijgbaar. Maar je kunt het ook zelf (na)maken. Als je een goed voorbeeld hebt of zelf hebt gemaakt, maak je daar een gietmal van. Gietmallen maak je van tweecomponenten siliconen, verkrijgbaar bij modelbouwspeciaalzaken als Pijp-Lines (www.pijplines.nl), of via internet bij Breddermann Kunstharz (Silikon S16GB). Maak van hout of karton een bakje en leg daar het voorbeeld in waar je een mal van wilt maken in, meng de twee componenten, giet het bakje vol en laat het uitharden. Op deze manier kun je gietmallen van oneindig veel dingen maken. Het is bovendien leuk werk.

 

2. Afdruk

In de gietmal maak je weer een afdruk met gips of kunsthars. Voor gipsafdrukken, zoals oude klinkerstraten, verbindingen van keien of trottoirs, neem ik Fugirock dat tandartsen.  Het is verkrijgbaar in een emmertjes van 5 kilo. Aangeschaft via mijn tandarts, die ook gek is op modeltreinen. Dat is geweldig spul om mee te werken. Het droogt snel op en het wordt keihard. Na een uur kun je de gietsels al uit de mallen halen. Daarna moet het nog wel een tijdje uitharden. Het grote voordeel is dat het makkelijk te versnijden en te verzagen is. Verkleinen of op maat maken van de gipsplaten gaat eenvoudig, door er met een mesje langs een liniaal een krasnaad over te trekken. Daarna voorzichtig breken en even bijvijlen of bijschuren met grof schuurpapier. Het is wat duurder dan gewoon gips, maar veel sterker. Breuken komen bijna niet voor en je kunt er probleemloos gaten in boren voor bijvoorbeeld de plaatsing van lantaarns of ander straatmeubilair. Als de straat uit meerdere aan elkaar gelegde afdrukken bestaat, zorg er dan voor dat de wegdelen goed haaks zijn gevijld of geschuurd. En omdat de hoogtes van de gegoten delen kunnen verschillen is het raadzaam om ze in een vrij dikke hechtlaag, bijvoorbeeld een eenvoudige kitsoort, te leggen.

Kunsthars is wat fexibeler en kun je wat dunner gieten dan gips. Het leent zich goed voor kleine onderdelen als verlichting, meubilair of ornamenten aan gebouwen. Breddermann Kunstharz levert het ook in twee componenten, bredderpox R12GB Härter en Harz.

Het schilderen spreekt voor zich, maar ook weer even verweren met sterk verdunde zwarte olieverf.

 

 

 

 

Gietmallen van Anita Decor en Werkstatt Spörle

Zelf gemaakte gietmallen

3. Dakpannen

Dakpannen zijn in de modelbouwhandel in verschillende uitvoeringen te koop. Wie Nederlandse gebouwen van echte Hollandse pan wil voorzien kan goed terecht bij GM&S in Haarlem.

Maar… voor oude boerderijen zijn die platen te “mooi”. Het “Los Hoes”, zoals het Saksische hallehuis in Twentse heet (open huis), heeft een oudere pan nodig, die dan ook nog eens rustiek geordend is, en die is niet te koop.

Om dit probleem op te lossen ben ik begonnen met het maken een master in messing. Pan voor pan gesoldeerd, 82 rijen breed en 33 hoog, totaal 2700 pannen. Daar heb ik vervolgens een gietmal van gemaakt van 24 bij 11 cm, waarin platen gegoten kunnen worden in een maat die overeenkomt met een dak van een los-hoes in H0.

 

 

 

 

 

Tip: Zoals historicus W H Dingeldein in zijn “Geschiedenis van het Twentse Erf” beschrijft, krijgen de vlakken van het dak van het hallehuis een flauwe knik, waardoor alle stijfheid van het gebouw wordt weggenomen. Een zekere levendigheid wordt ook veroorzaakt door het enigszins voorover hellen van de beide gevels en het iets doorzakken van de noklijn”. (zie afb. van Jan Jans).

Voordat ik een dakplaat voor een los-hoes giet zet ik de mal - silicone is flexibel - daarom in een houder, die de mal precies in de juiste vorm houdt.

 

het zuiderspoor    enschede

Opbouw modelbaan

22

Dakpannen zijn in de modelbouwhandel in verschillende uitvoeringen te koop.

Master in messing, pan voor pan gesoldeerd, totaal 2700 pannen

Etsen

Van de master is een gietmal gemaakt. Idem voor de nokpan, waarin weer gietstukken zijn gemaakt.

Voor het gieten van een dakplaat voor een boerderij wordt de gietmal eerst in een houten frame gedrukt voor de juiste vorm .

laatste update: 12 november 2017